Thuyết minh biện pháp thi công chống sét (mẫu tham khảo)

Thuyết minh biện pháp thi công chống sét là tài liệu mô tả nhà thầu sẽ tổ chức và thực hiện hạng mục chống sét như thế nào: dựa trên căn cứ nào, dùng vật tư gì, thi công theo trình tự nào, kiểm soát chất lượng và an toàn lao động ra sao. Bài viết cung cấp một dàn ý đầy đủ kèm nội dung gợi ý cho từng mục, để kỹ sư điều chỉnh theo công trình cụ thể thay vì viết lại từ đầu.

Thuyết minh biện pháp thi công chống sét dùng khi nào?

Tài liệu này thường nằm trong phần đề xuất kỹ thuật của hồ sơ dự thầu gói cơ điện hoặc gói chống sét riêng; được trình chủ đầu tư, tư vấn giám sát phê duyệt trước khi thi công; hoặc nộp cho ban quản lý nhà máy, khu công nghiệp để xin cấp phép làm việc. Sau khi được duyệt, nó trở thành cơ sở để đối chiếu khi nghiệm thu.

Lưu ý: thuyết minh phải bám theo hồ sơ thiết kế được duyệt và hồ sơ mời thầu của chính công trình đó. Nội dung dưới đây là khung tham khảo, các phần trong ngoặc vuông cần thay bằng thông tin thực tế.

Dàn ý thuyết minh biện pháp thi công chống sét và nội dung từng mục

1. Giới thiệu công trình và phạm vi công việc

Nêu [tên công trình], [địa điểm], quy mô (số tầng, chiều cao, diện tích và loại kết cấu mái), cấp bảo vệ chống sét theo thiết kế. Phạm vi thường gồm: chống sét trực tiếp (kim hoặc lưới thu sét, dây xuống, hệ tiếp địa), liên kết đẳng thế, chống sét lan truyền trên đường nguồn và tín hiệu, đo kiểm và lập hồ sơ.

2. Căn cứ lập biện pháp

• Hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công được duyệt, chỉ dẫn kỹ thuật, hồ sơ mời thầu, hợp đồng.
• TCVN 9385:2012 – Chống sét cho công trình xây dựng – Hướng dẫn thiết kế, kiểm tra và bảo trì hệ thống; xem tóm tắt trong bài TCVN 9385:2012 là gì.
• Bộ TCVN 9888 (tương đương IEC 62305, gồm 4 phần) khi thiết kế áp dụng quản lý rủi ro và cấp bảo vệ LPL.
• NF C 17-102:2011 khi công trình dùng kim thu sét phát tia tiên đạo sớm (ESE).
• QCVN 18:2021/BXD về an toàn trong thi công xây dựng và quy định pháp luật hiện hành về an toàn, vệ sinh lao động.

Người lập cần kiểm tra hiệu lực từng văn bản tại thời điểm lập và ưu tiên danh mục tiêu chuẩn do hồ sơ thiết kế, hồ sơ mời thầu chỉ định.

3. Vật tư, thiết bị đưa vào công trình

Vật tư	Quy cách thường gặp	Yêu cầu kiểm soát
Kim thu sét ESE	[Thương hiệu, model]; bán kính bảo vệ xét theo cấp bảo vệ thiết kế; thử nghiệm theo NF C 17-102:2011	CO, CQ, catalogue, phiếu bảo hành; kiểm tra ngoại quan, số sê-ri
Cột đỡ, chân đế, dây néo	Thép ống mạ kẽm nhúng nóng; đầu kim cao hơn bề mặt bảo vệ tối thiểu 2 m	Chiều dày ống, lớp mạ, mối hàn
Dây thoát sét	Cáp đồng trần hoặc bọc PVC, tiết diện từ 50 mm² theo thiết kế	Chứng chỉ xuất xưởng; kiểm tra tiết diện
Cọc và dây liên kết tiếp địa	Cọc thép mạ đồng D14/D16/D18 dài 2,4 m hoặc thép góc V63x63x5/6 dài 2,5 m mạ kẽm nhúng nóng; cáp đồng trần hoặc băng đồng 25×3	Kích thước, lớp mạ; tham khảo chủng loại tại danh mục cọc tiếp địa chống sét
Thuốc hàn, khuôn hàn hóa nhiệt	Khuôn đúng kiểu mối nối, cỡ cáp, cỡ cọc; lượng thuốc theo khuyến cáo của nhà sản xuất khuôn	Hạn dùng, bao gói khô ráo
SPD	Type 1, 2, 3 theo vị trí lắp; Uc, Up, In, Imax, Iimp theo thiết kế	CO, CQ; đối chiếu thông số trên nhãn

4. Tổ chức thi công

• Nhân lực: [01] kỹ sư điện phụ trách, [01] cán bộ an toàn, tổ công nhân đã được huấn luyện an toàn làm việc trên cao và an toàn điện.
• Máy móc, dụng cụ: máy đo điện trở đất còn hạn hiệu chuẩn, bộ dụng cụ hàn hóa nhiệt, búa hoặc máy đóng cọc, kìm ép cos thủy lực, giàn giáo hoặc thiết bị nâng, dây an toàn toàn thân.
• Tiến độ, phối hợp: tiếp địa và ống chờ làm cùng giai đoạn móng; dây xuống đi âm làm cùng phần thân; kim và cột lắp sau khi hoàn thiện mái, chống thấm; SPD lắp khi tủ điện hoàn thiện, trước khi đóng điện chính thức.

5. Trình tự và biện pháp kỹ thuật thi công

1. Chuẩn bị, định vị: nhận mặt bằng; định vị tim cọc, tuyến rãnh, tuyến dây xuống, vị trí cột theo bản vẽ; dò công trình ngầm trước khi đào.
2. Thi công hệ tiếp địa: đào rãnh theo kích thước thiết kế; đóng cọc thẳng đứng, khoảng cách giữa các cọc từ 2 lần chiều dài cọc trở lên, tối thiểu bằng chiều dài cọc; rải cáp đồng trần hoặc băng đồng dọc rãnh; rải hóa chất giảm điện trở nếu thiết kế yêu cầu. Đo sơ bộ trước khi lấp, chưa đạt thì báo tư vấn giám sát và bổ sung theo phương án được duyệt. Chi tiết xem bài thi công tiếp địa chống sét.
3. Hàn hóa nhiệt: làm sạch, sấy khô khuôn, đầu cáp, đầu cọc; lắp khuôn, đặt đĩa chặn, đổ thuốc hàn và thuốc mồi, mồi lửa bằng súng mồi; chờ nguội, tháo khuôn, gõ xỉ, kiểm tra mối hàn đặc chắc, phủ kín đầu cáp. Mối hàn không đạt phải cắt bỏ, hàn lại.
4. Thi công dây xuống: dây đi theo đường ngắn và thẳng nhất, tránh uốn góc nhọn; cố định bằng kẹp theo khoảng cách thiết kế; đoạn chân tường luồn ống bảo vệ; lắp hộp kiểm tra ở độ cao thuận tiện thao tác.
5. Lắp cột và kim thu sét: bắt chân đế vào kết cấu mái bằng bu lông neo, xử lý chống thấm; tổ hợp kim, khớp nối, cột và đấu dây thoát sét vào kim khi cột còn nằm trên mặt mái; dựng cột, cân chỉnh, căng dây néo ba hướng. Không dựng cột khi mưa, gió lớn, có giông. Tham khảo bài hướng dẫn lắp đặt kim thu sét.
6. Liên kết đẳng thế và lắp SPD: nối các bộ phận kim loại trên mái, thang máng cáp, đường ống kim loại vào thanh đẳng thế theo thiết kế. Cắt điện, treo biển cấm đóng điện; lắp SPD song song với tải, sau aptomat hoặc cầu chì bảo vệ; dây nối ngắn và thẳng nhất có thể. Nguyên tắc chi tiết có trong bài lắp đặt SPD đúng cách.
7. Đo kiểm, hoàn thiện: đo điện trở nối đất chính thức, kiểm tra thông mạch từ kim tới bãi tiếp địa, hoàn trả mặt bằng, vệ sinh công trường.

Trình tự trên được mô tả đầy đủ hơn trong bài hướng dẫn thi công hệ thống chống sét an toàn và đúng kỹ thuật.

6. Quản lý chất lượng, đo kiểm và nghiệm thu

Giai đoạn	Nội dung nghiệm thu	Tiêu chí
Tiếp địa trước khi lấp đất (công việc bị che khuất)	Số lượng, vị trí, độ sâu cọc; dây liên kết; mối hàn; chụp ảnh lưu hồ sơ	Đúng bản vẽ; mối hàn đặc chắc
Đo điện trở nối đất	Đo bằng máy còn hạn hiệu chuẩn, có giám sát chứng kiến	Chống sét ≤ 10 Ω theo TCVN 9385:2012 hoặc theo trị số thiết kế; nối đất an toàn điện thường yêu cầu ≤ 4 Ω
Dây xuống, kim, cột, SPD	Tuyến dây, kẹp, hộp kiểm tra, độ thẳng và néo cột, chiều cao kim; vị trí, thông số, chỉ thị SPD	Đúng thiết kế, chắc chắn, thông mạch

Danh mục rà soát trước bàn giao có thể dựa trên bài checklist nghiệm thu chống sét.

7. An toàn lao động, phòng cháy chữa cháy, môi trường

• Làm việc trên cao: đeo dây an toàn toàn thân móc vào điểm neo chắc; có dây cứu sinh trên mái dốc, mái tôn; không bước lên tấm lấy sáng.
• Thời tiết: dừng toàn bộ công việc trên mái và công việc liên quan tới dây thoát sét, tiếp địa khi có mưa giông, gió lớn.
• Hàn hóa nhiệt: phản ứng sinh nhiệt rất cao và bắn tia lửa; người hàn đeo kính, găng tay chịu nhiệt, đứng chếch hướng miệng khuôn; khuôn phải khô; dọn vật liệu dễ cháy, bố trí bình chữa cháy.
• An toàn điện: chỉ lắp SPD khi đã cắt điện, khóa và treo biển; dụng cụ điện cầm tay dùng qua thiết bị chống dòng rò.
• Đào đất, môi trường: rào chắn, cảnh báo rãnh đào; thu gom xỉ hàn, vỏ bao hóa chất, đầu mẩu cáp.

8. Hồ sơ hoàn công, bảo hành, hướng dẫn bảo trì

Liệt kê hồ sơ bàn giao: bản vẽ hoàn công, biên bản nghiệm thu các giai đoạn, biên bản đo điện trở nối đất, chứng từ vật tư, phiếu bảo hành. Nêu cam kết bảo hành theo hợp đồng và hướng dẫn kiểm tra định kỳ với chu kỳ không quá 12 tháng theo TCVN 9385:2012, nên thực hiện trước mùa mưa bão.

Câu hỏi thường gặp

Có cần bản vẽ đi kèm thuyết minh không?

Nên có. Tối thiểu gồm mặt bằng bố trí bãi tiếp địa và tuyến dây, chi tiết lắp cột trên mái, chi tiết mối hàn và hộp kiểm tra, sơ đồ đấu nối SPD.

Trong hồ sơ thầu có cần nêu thương hiệu kim thu sét cụ thể?

Thực hiện theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu. Thông thường nhà thầu nêu thương hiệu, model, xuất xứ đề xuất kèm catalogue chứng minh đáp ứng thông số; bán kính bảo vệ phải xét ở đúng cấp bảo vệ và chiều cao lắp đặt của thiết kế.

Nếu đo điện trở không đạt thì xử lý thế nào trong biện pháp?

Nên viết sẵn phương án dự phòng theo thứ tự: bổ sung cọc và kéo dài dây liên kết, dùng hóa chất giảm điện trở, khoan giếng tiếp địa. Mọi thay đổi khối lượng cần được tư vấn giám sát và chủ đầu tư chấp thuận trước khi làm.

SET Toàn Cầu có hỗ trợ nhà thầu cơ điện lập biện pháp không?

Chúng tôi cung cấp vật tư kèm catalogue, chứng từ và tư vấn kỹ thuật cho các nhà thầu cơ điện, đồng thời nhận thi công trọn gói hạng mục chống sét. Bạn liên hệ hotline để trao đổi theo từng công trình.

Một bản thuyết minh biện pháp thi công chống sét tốt là bản viết đúng cho công trình của mình và làm được ngoài hiện trường. Nếu cần đơn vị khảo sát, lập phương án và thi công trọn gói, bạn xem trang báo giá thi công lắp đặt chống sét trọn gói hoặc gọi hotline 0975 599 666 – 0972 299 666 để được kỹ sư SET Toàn Cầu tư vấn.