Hướng dẫn đo điện trở đất Kyoritsu 4105A chi tiết từng bước

Đo điện trở đất Kyoritsu 4105A theo phương pháp 3 cực gồm các bước chính: đóng hai cọc phụ thẳng hàng với hệ tiếp địa (cọc P cách 5–10 m, cọc C cách 10–20 m), nối dây xanh – vàng – đỏ vào ba cực E – P – C, kiểm tra điện áp đất, sau đó chọn thang đo và nhấn nút thử để đọc kết quả. Bài viết này hướng dẫn chi tiết từng bước, cách đánh giá số đo và những lỗi khiến kết quả sai lệch.

Giới thiệu nhanh về máy đo điện trở đất Kyoritsu 4105A

Kyoritsu 4105A là máy đo điện trở đất hiển thị số của hãng Kyoritsu (Nhật Bản), rất phổ biến trong đo kiểm nghiệm thu tiếp địa chống sét và nối đất an toàn điện. Máy làm việc theo nguyên lý điện áp rơi: bơm một dòng xoay chiều nhỏ qua cực C, đo điện áp giữa cực E và cực P rồi tính ra điện trở của hệ tiếp địa.

Đặc điểm	Thông tin
Thang đo điện trở đất	20 Ω, 200 Ω và 2000 Ω
Thang đo điện áp đất	0 đến 200 V AC
Phương pháp đo	Đo chính xác 3 cực và đo đơn giản 2 cực
Nguồn	6 pin AA 1,5 V

Hiện sản phẩm máy đo điện trở đất Kyoritsu 4105A có giá niêm yết 5.900.000 VND. Phương án tiết kiệm hơn với cách sử dụng tương tự là đồng hồ đo điện trở Vici 4105A, niêm yết 2.900.000 VND. Đây là giá niêm yết trên website tại thời điểm cập nhật 09/2026, có thể thay đổi; liên hệ hotline để có giá theo số lượng. Các model khác được tập hợp tại danh mục đồng hồ đo điện trở đất.

Chuẩn bị trước khi đo

Ngoài máy và phụ kiện, cần chuẩn bị búa, thước dây, cờ lê mở kẹp, bàn chải sắt làm sạch điểm kẹp, can nước và găng tay cách điện.

Điều kiện đo

• Không đo khi trời đang mưa giông hoặc có dấu hiệu sắp có sét. Khi sét đánh, điện thế hệ tiếp địa tăng rất cao và nguy hiểm cho người cầm dây đo.
• Nên đo khi đất khô ráo, tránh đo ngay sau trận mưa lớn. Số đo lúc đất ẩm thấp hơn thực tế của mùa khô, dễ tạo cảm giác an toàn giả.
• Xác định vị trí hộp hoặc hố kiểm tra, nơi có thể tách dây thoát sét khỏi hệ tiếp địa. Nếu công trình chưa có, hãy xem bài hố kiểm tra tiếp địa: cấu tạo và vị trí lắp.

Kiểm tra pin

Vặn núm chọn về vị trí kiểm tra pin và nhấn nút thử. Nếu máy báo pin yếu, thay cả sáu viên cùng lúc vì pin yếu làm kết quả thiếu tin cậy.

Các bước đo điện trở đất Kyoritsu 4105A theo phương pháp 3 cực

Bước 1: Tách hệ tiếp địa cần đo

Mở kẹp tại hộp kiểm tra để tách dây thoát sét hoặc dây nối đất của thiết bị ra khỏi hệ tiếp địa. Làm vậy để phép đo chỉ phản ánh hệ cọc và dây chôn dưới đất, không bị ảnh hưởng bởi các đường nối đất song song qua kết cấu công trình.

Bước 2: Đóng hai cọc phụ thẳng hàng

Từ điểm nối hệ tiếp địa (điểm E), chọn một hướng trống, đi ra xa công trình và tránh nằm phía trên các cọc tiếp địa. Đóng cọc phụ P cách điểm E khoảng 5–10 m và cọc phụ C cách điểm E khoảng 10–20 m, sao cho E, P, C nằm trên một đường thẳng và P ở giữa. Với bộ dây theo máy, cách bố trí thông dụng là P ở 10 m và C ở 20 m. Nếu đất khô hoặc nhiều sỏi đá, hãy tưới nước quanh chân cọc phụ để giảm điện trở tiếp xúc.

Bước 3: Đấu dây

Cực trên máy	Màu dây	Chiều dài dây	Nối tới
E	Xanh lá	5 m	Hệ tiếp địa cần đo, kẹp vào điểm kim loại đã làm sạch
P	Vàng	10 m	Cọc phụ P (cọc điện áp)
C	Đỏ	20 m	Cọc phụ C (cọc dòng)

Rải dây tách rời nhau, không để dây quấn chồng hoặc cuộn thành vòng vì sẽ gây sai số đo.

Bước 4: Kiểm tra điện áp đất

Vặn núm chọn về vị trí đo điện áp đất (EARTH VOLTAGE) và đọc giá trị. Nếu điện áp đất từ 10 V trở lên, kết quả đo điện trở có thể sai số lớn. Khi đó cần tìm nguyên nhân: thiết bị điện gần đó bị rò, hệ nối đất đang mang dòng. Hãy cắt nguồn thiết bị liên quan hoặc xử lý rò điện rồi mới đo tiếp.

Bước 5: Đo điện trở

1. Vặn núm chọn về thang 2000 Ω trước, nhấn nút thử (PRESS TO TEST). Có thể nhấn rồi xoay nút để khóa giữ chế độ đo liên tục.
2. Quan sát đèn báo trạng thái trên mặt máy. Đèn sáng cho biết mạch dòng qua cọc C bình thường. Nếu đèn không sáng hoặc màn hình báo vượt thang, kiểm tra lại kẹp dây, đầu nối và điện trở tiếp xúc của cọc C.
3. Nếu giá trị hiển thị nhỏ, hạ dần xuống thang 200 Ω rồi 20 Ω để có độ phân giải tốt nhất.
4. Chờ số ổn định rồi ghi kết quả. Nhả nút thử, trả núm về vị trí tắt.

Bước 6: Đo kiểm chứng

Dời cọc P về phía E khoảng 1–2 m rồi đo lại, sau đó dời về phía C khoảng 1–2 m so với vị trí ban đầu và đo lần nữa. Nếu ba kết quả xấp xỉ nhau thì cọc P đã nằm trong vùng điện thế ổn định và số đo đáng tin. Nếu chênh lệch nhiều, cần kéo cọc C ra xa hơn hoặc đổi hướng đo.

Bước 7: Hoàn trả và ghi biên bản

Nối lại kẹp tại hộp kiểm tra, siết chặt và kiểm tra bằng mắt. Quên nối lại sẽ làm hệ thống chống sét hở mạch. Ghi kết quả, thời tiết, tình trạng đất, sơ đồ vị trí cọc phụ vào biên bản theo mẫu biên bản đo kiểm chống sét, tiếp địa.

Đọc và đánh giá kết quả đo

Loại nối đất	Giá trị yêu cầu thường gặp	Căn cứ
Tiếp địa chống sét trực tiếp	Không quá 10 Ω	Khuyến nghị của TCVN 9385:2012
Nối đất an toàn điện	Thường không quá 4 Ω	Yêu cầu thông dụng trong thiết kế điện; theo hồ sơ thiết kế cụ thể

Nếu kết quả vượt ngưỡng, đừng vội kết luận hệ tiếp địa kém. Hãy đo lại theo hướng khác, và khi đã chắc chắn thì áp dụng các biện pháp trong bài cách giảm điện trở tiếp địa như bổ sung cọc, kéo dài dây liên kết, dùng hóa chất giảm điện trở đất.

Phương pháp đo đơn giản 2 cực: khi nào dùng?

Ở khu vực đô thị lát bê tông kín, không có chỗ đóng cọc phụ, có thể dùng phương pháp đo đơn giản. Khi đó hai cực P và C được nối chung bằng bộ dây đo đơn giản kèm máy và kẹp vào một hệ nối đất sẵn có được biết là có điện trở rất thấp, ví dụ đường ống nước kim loại chôn ngầm, còn cực E nối vào hệ tiếp địa cần đo.

Giá trị hiển thị là tổng điện trở của hệ cần đo và của hệ nối đất dùng làm tham chiếu, nên luôn lớn hơn giá trị thật. Phương pháp này chỉ phù hợp để kiểm tra nhanh; hồ sơ nghiệm thu nên dùng kết quả đo 3 cực. Trước khi đo 2 cực bắt buộc phải kiểm tra điện áp đất.

Một mẹo khác khi mặt bằng là bê tông: đặt cọc phụ nằm ngang trên mặt bê tông, phủ khăn ướt hoặc tưới đẫm nước lên cọc. Cách này không dùng được trên mặt nhựa đường vì nhựa đường cách điện.

Lỗi thường gặp và cách xử lý

Hiện tượng	Nguyên nhân có thể	Cách xử lý
Màn hình báo vượt thang ở mọi thang đo	Dây đo đứt ngầm, kẹp tiếp xúc kém, cọc C đóng vào đất quá khô	Kiểm tra thông mạch từng dây, làm sạch điểm kẹp, tưới nước chân cọc, đóng cọc sâu hơn
Số đo nhảy liên tục	Điện áp đất cao, nhiễu từ thiết bị điện, dây đo cuộn vòng	Đo lại điện áp đất, cắt nguồn thiết bị rò, rải thẳng dây
Số đo thấp bất thường, gần 0 Ω	Chưa tách hệ tiếp địa khỏi công trình, cọc phụ đóng trúng vùng có dây tiếp địa hoặc kết cấu kim loại chôn ngầm	Tách kẹp tại hộp kiểm tra, đổi hướng đo ra xa hệ tiếp địa

Với bãi tiếp địa lớn của nhà xưởng hoặc trạm biến áp, bộ dây 20 m theo máy có thể không đủ; khoảng cách tới cọc C cần lớn gấp nhiều lần đường chéo của bãi tiếp địa. Cơ sở lý thuyết được trình bày trong bài đo điện trở tiếp địa: phương pháp, thiết bị, cách đọc kết quả.

Câu hỏi thường gặp

Đo điện trở đất có bắt buộc phải tách dây thoát sét không?

Nên tách. Nếu không tách, máy sẽ đo cả các đường nối đất song song qua cốt thép, khung thép, nối đất điện của công trình và cho kết quả thấp hơn thực tế của riêng bãi tiếp địa chống sét. Sau khi đo phải nối lại và siết chặt ngay.

Không đủ chỗ để đặt cọc C cách 20 m thì làm thế nào?

Với hệ tiếp địa nhỏ của nhà dân, có thể rút ngắn còn C ở khoảng 10 m và P ở khoảng 5 m, vẫn thẳng hàng, rồi đo kiểm chứng bằng cách dịch cọc P. Nếu không thể đóng cọc ở bất kỳ hướng nào, dùng phương pháp đo đơn giản 2 cực để kiểm tra nhanh và ghi rõ phương pháp trong biên bản.

Bao lâu nên đo điện trở đất một lần?

Nên đo định kỳ hằng năm, tốt nhất vào mùa khô hoặc trước mùa mưa giông, và đo bổ sung sau khi công trình bị sét đánh, sau khi đào bới cải tạo sân vườn, hạ tầng gần bãi tiếp địa.

Kyoritsu 4105A có đo được điện trở suất của đất không?

Không. 4105A là máy đo 3 cực, dùng để đo điện trở của hệ tiếp địa đã thi công. Đo điện trở suất đất phục vụ thiết kế cần máy đo 4 cực theo phương pháp Wenner.

Nắm vững quy trình đo điện trở đất Kyoritsu 4105A giúp bạn chủ động kiểm tra chất lượng tiếp địa trước mỗi mùa giông và phát hiện sớm hệ thống xuống cấp. Nếu kết quả đo không đạt hoặc bạn cần thi công, cải tạo bãi tiếp địa, hãy tham khảo dịch vụ thi công lắp đặt chống sét trọn gói hoặc gọi hotline 0975 599 666 – 0972 299 666 để được kỹ sư Chống Sét Toàn Cầu khảo sát và báo giá.